6 misvattingen over de leerlijn zwemmen rechtgezet

28 september 2014
6 misvattingen over de leerlijn zwemmen rechtgezet

Duiding bij veelgehoorde reacties op de media-aandacht over de 'leerlijn zwemmen'.

 

De voorbije week was er heel wat media-aandacht voor de Leerlijn Zwemmen die ISB en Baan Vier recent introduceerden. De Leerlijn is voor het grote publiek geen eenvoudige materie. Gezien het maatschappelijk belang van zwemmen roept de kwestie ook nog eens veel reacties op.

 

Als ISB zijn we heel tevreden met die media-aandacht. Naar jullie, ons vakpubliek, willen we echter wel enkele zaken verduidelijken m.b.t. enkele 'populaire' titels en uit de context gehaalde citaten in de berichtgeving.

 

1. Is 'niet verdrinken' de basis?

Neen. De centrale en 1ste focus van de leerlijn is 'je doelmatig kunnen verplaatsen in het water met het oog op waterveiligheid'. Dit is dan ook de nieuwe definitie van 'kunnen zwemmen' in de leerlijn. Deze definitie houdt in dat je de 3 vaardigheden 'evenwicht', 'verplaatsen' en 'coördinatie' samen kan toepassen in het water. 'Kunnen zwemmen' is zodoende de basis voor verdere verbreding (naar andere zwemsporten) of verdieping (verder verfijning van de gestructureerde zwemslagen in de zwemsport).

 

2. Is 'hondjesslag' voldoende om van 'kunnen zwemmen' te spreken?

Neen. Een 'hondjesslag' is geen slag die past in de definitie 'je doelmatig kunnen verplaatsen in het water', omdat deze slag niet doelmatig en efficiënt is.

 

Momenteel wordt gewerkt aan een test om 'kunnen zwemmen' te beoordelen. Deze test zal een gecombineerde proef zijn waarbij je je o.a. buikwaarts en rugwaarts moet kunnen verplaatsen, rond je as moet kunnen draaien, aquatische ademhalingen moet kunnen uitvoeren enz. Bij het deel buikwaarts verplaatsen over 12,5 m zal bv. zeker het hoofd onder water moeten gaan. Een hondjesslag voldoet niet aan deze voorwaarden en zal ook niet efficiënt zijn over de gevraagde afstand. Ook schoolslag met het hoofd boven water voldoet bv. niet aan die voorwaarden.

 

Lees meer over deze watersafety-test in de ISB-Kennisbank.

 

3. Ligt de focus nu op 'leren overleven'?

Neen. De leerlijn bestaat uit 5 fases (naast een 0-fase die zich thuis in bad of onder de douche afspeelt):

  • Fase 1: watergewenning
  • Fase 2: leren overleven
  • Fase 3: leren zwemmen met als doel 'kunnen zwemmen'
  • Fase 4: verbreding
  • Fase 5: verdieping

'Leren overleven' is dus de fase vóór het 'leren zwemmen'. De aandacht voor de fase 'leren overleven' kan wel nieuw genoemd worden. In deze fase worden de bouwstenen 'romp', 'hoofd' en 'ledematen' gecombineerd tot 1 of 2 vaardigheden: 'evenwicht', 'verplaatsen' en 'coördinatie'.

 

'Hondjesslag', 'schoolslag met hoofd boven' ... kunnen voorbeelden zijn van oefeningen voor de vaardigheid 'verplaatsen' in de fase leren overleven. Ook een oefening als: 'je in het diepe verplaatsen, terwijl je je aan de kant vasthoudt, kan een voorbeeldoefening zijn van deze fase. Deze fase vormt een brug tussen de fases watergewenning en leren zwemmen, waar in het verleden vaak een grote kloof was.   


4. Is de leerlijn zwemmen vanaf volgend schooljaar verplicht in het onderwijs?

Neen. Het gaat hier bovendien over 'een' leerlijn zwemmen, niet dé leerlijn zwemmen. We maken de vergelijking met leren lezen. In de eindtermen van het lager onderwijs staat dat elk kind moet kunnen lezen (dat is 'verplicht'). Volgens welke methode een school de kinderen leert lezen is de vrijheid van elk school. Om te leren lezen bestaan er dan ook verschillende methodes en handboeken. Hetzelfde geldt voor deze leerlijn zwemmen.

 

We kunnen echter wel meegeven dat de 3 onderwijsnetten positief staan t.o.v. deze leerlijn die goed aansluit bij de eindtermen rond zwemmen. De leerlijn wil een 'kapstok' en 'houvast' zijn voor iederen die betrokken is bij het zwemonderricht in het zwembad (van watergewenning, over scholen, tot zwemclubs) en is dus per definitie geen verplichting.

 

Dit najaar worden coördinatoren (zwembadcoördinatoren, sportdiensten, directies, vakleerkrachten, clubcoördinatoren, zwemschoolcoördinatoren ...) geïnformeerd over deze leerlijn. Nog dit najaar en voorjaar 2015 volgen heel wat bijscholingen voor leerkrachten en lesgevers door diverse actoren. Zij die dit wensen kunnen dus volgend schooljaar hiermee aan de slag gaan.

 

5. Wordt het nu allemaal makkelijker en zullen er minder zwemlessen nodig zijn?

2 x neen.

 

Een 'hondjesslag' voldoet niet aan de voorwaarden om te 'kunnen zwemmen' en kunnen overleven is nog iets anders dan 'kunnen zwemmen'. Het wordt dus zeker niet gemakkelijker. Er wordt momenteel gewerkt aan een test om 'kunnen zwemmen' te evalueren. Het gaat om een gecombineerde proef die een combinatie van enkele vaardigheden omvatLees meer over deze watersafety-test in de ISB-Kennisbank.

 

Deze leerlijn zwemmen heeft een centrale focus op 'kunnen zwemmen' met waterveiligheid als doel. Zo willen we de aandacht vestigen op het maatschappelijk belang dat ieder kind, iedereen, moet kunnen zwemmen. De leerlijn wil geen - integendeel zelfs - versterkende factor zijn voor scholen om minder te komen zwemmen, wat momenteel dreigt te gebeuren door besparingen of de maximumfactuur.

 

De nieuwe definitie van 'kunnen zwemmen' met de aandacht voor waterveiligheid wil ook voor duidelijkheid zorgen (niet het minst bij het grote publiek). Deze definitie sluit aan bij de eindtermen in het onderwijs en onderstreept het belang dat alle kinderen (ook kinderen uit minder kansrijke gezinnen) deze basis moeten hebben.

 

De definitie en leerlijn stelt ook scherp dat 'een hondjesslag om te overleven' maar ook '25 meter schoolslag met het hoofd boven water' niet voldoende is om te kunnen spreken van 'kunnen zwemmen'. Bovendien waardeert de leerlijn zo ook de waarde van de genormeerde zwemslagen uit het competitiezwemmen in de verbredings- en verdiepingsfase. In zwemclubs, maar ook in scholen die een uitgebreid zwemonderricht hebben zal deze verfijning ongetwijfeld zijn plaats behouden.

 

6. Is deze leerlijn zwemmen enkel van toepassing op het onderwijs?

Neen. De leerlijn wil een leidraad zijn om het zwemonderricht door diverse actoren in een zwembad op mekaar af te stemmen en gecoördineerd aan te pakken. Zwemmen is zowel een sport als een levensbelangrijke vaardigheid (naast een gezonde vrijetijdsbesteding). Deze leerlijn wil een leidraad zijn om in een zwembad efficiënt iedere actor zijn doelstellingen te laten bereiken: van een gezinsbondinitiatief met als doel watergewenning, over onderwijs of zwemscholen met als doel 'leren zwemmen', tot zwemclubs met als doel plezier en sportieve resultaten in de zwemsport. Dit uit zich ook in de 5 fases (zie hoger) die in leerlijn genoemd worden.

 

'Iedere actor in het zwembad zijn doelstellingen laten bereiken' is ook een belangrijke reden waarom ISB als netwerk van zwembadbeheerders investeert in (via een handleiding met een praktische vertaalslag) en steun geeft aan deze leerlijn. Deze leerlijn, ontwikkeld door Baan Vier, een netwerk van zwemdeskundigen, wordt zodoende ook opgevolgd door een Platform Leerlijn Zwemmen met vertegenwoordigers van alle actoren in het zwemlandschap (sportfederaties, onderwijsnetten, opleidingsinstituten, VTS, ISB ...)

 

Meer over de nieuwe leerlijn zwemmen

Bestel de handleiding voor implementatie van de leerlijn

 

 

 

 

 

 

 

  • ´╗┐ ShareDelen
  • Afdrukken