Vrijwilligers

Wetgeving vrijwilligers

De wet betreffende de rechten van de vrijwilligers werd gestemd op 3 juli 2005 en werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad op 29 augustus 2005. Intussen werd de wet reeds gewijzigd via de ‘Wet houdende diverse bepalingen’ (Belgisch Staatsblad 30-12-05) om een aantal onduidelijkheden uit te klaren. Op 5 juni 2006 zette de kamercommissie Sociale Zaken het licht op groen voor een wetsvoorstel dat nog een aantal wijzigingen aanbrengt aan de wet op de vrijwilligers (enkel vzw's, lokale besturen, feitelijke verenigingen met personeel en feitelijke verenigingen die onder een koepel vallen moeten een verzekering afsluiten voor de vrijwilligers met wie ze werken,  informatieplicht: het volstaat om de leden te informeren via een website, een ledenblad en dergelijke meer, enkel maximumgrens onkosten per dag en per jaar).

• wetteksten raadplegen

Op 1 december 2006 keurde de ministerraad twee ontwerpen van koninklijk besluit goed over de verzekering van vrijwilligers.
Het eerste ontwerp legt de minimumvoorwaarden vast waaraan verzekeringsovereenkomsten moeten voldoen die de burgerlijke aansprakelijkheid (buiten overeenkomst) dekken van organisaties die met vrijwilligers werken. Zo wordt er onder andere bepaald in welke landen de dekking geldt en welke uitsluitingen mogelijk zijn.

Het tweede ontwerp bepaalt hoe organisaties die werken met vrijwilligers kunnen toetreden tot de collectieve verzekering die de overheid ter beschikking zal stellen. In dit ontwerp komt naar voor dat organisaties die niet onderworpen zijn aan de verzekeringsplicht ook kunnen toetreden tot een collectieve polis.
Verder wordt er een standaardformulier opgesteld dat de organisaties moeten invullen als ze willen toetreden tot de collectieve polis. Organisaties die niet onder de verzekeringsplicht vallen, kunnen kiezen voor permanente dekking of dekking voor één of meer occasionele of tijdelijke activiteiten.
 

Sinds eind mei 2009 is het via de Wet houdende Diverse Bepalingen (BS 19/05/09) mogelijk om  de forfaitaire kostenvergoeding te combineren met een terugbetaling van de reële vervoerskosten tot een maximum van 2000 kilometer per jaar per vrijwilliger.

• Wet houdende Diverse Bepalingen (BS 19/05/09)

(bronnen: tActief, Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk, Steunpunt Vrijwilligerswerk West-Vlaanderen, Tijd.be (6 juni 2006), De Standaard (7 juni 2006), VVSG)

Achtergrondinformatie vrijwilligers

Waarom deze wet?

De wet van 3 juli 2005 betreffende de rechten van vrijwilligers is er gekomen na jarenlang aandringen vanuit vrijwilligersorganisaties. De wet had als initiële bedoeling de vrijwilliger beter te beschermen. Maar het uitstel en de onvolledigheid van de wet wordt door veel vrijwilligers geïnterpreteerd als een gebrek aan respect voor hun inzet terwijl de overheid toch een tegenovergesteld doel probeerde te bereiken.
(bron: De nieuwe wetgeving op het vrijwiligerswerk: een grap of om te huilen? Enkele bedenkingen uit het werkveld, R. Scheurs, Vlaams Tijdschrift voor Sportbeheer 192)

Wie maakt de uitvoeringsbesluiten?

Afhankelijke van het deel-onderwerp van de wet en de bevoegdheidsterreinen van elke minister zijn er verschillende ministers verantwoordelijk voor de uitvoeringsbesluiten voor de wet m.b.t. de rechten van de vrijwilligers.

• minister van Sociale zaken, Rudy Demotte, is verantwoordelijk voor de uitvoeringsbesluiten m.b.t. vrijwilligerswerk en sociale zekerheid
• minister van Arbeid, Peter Vanvelthoven, is verantwoordelijk voor een uitvoeringsbesluit omtrent vrijwilligerswerk en de toepasselijkheid van het arbeidsrecht
• minister van Economie, Marc Verwilghen, is verantwoordelijk voor de gevraagde minimumgarantievoorwaarden m.b.t. de in de wet opgenomen verzekeringsplicht 

(bron: Uitvoeringsbesluiten en vraagtekens: de wet betreffende de rechten van de vrijwilligers is uitgesteld! Tot 1 augustus 2006, E. Hambach, tACTIEF 17)

Onderzoek

Het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw voerde in opdracht van Vlaams minister voor Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel, de Heer Anciaux en Vlaams minister voor Welzijn, Gezondheid en Gezin, mevrouw Vervotte een onderzoek uit. Het doel van het project was het vrijwilligerswerk in kaart te brengen en de mogelijke gevolgen van de wet inzake de verzekering van vrijwilligers en hun organisaties na te gaan. Het Steunpunt koos ervoor te focussen op de verzekering burgerrechterlijke aansprakelijkheid omdat deze verzekering verplicht wordt door de wet van 3 juli 2005. Het Steunpunt vergeleek een aantal verzekeringspolissen, bracht knelpunten waar organisaties mee worstelen in kaart en werkte een geactualiseerde tekst over vrijwilligers uit. De resultaten van dit onderzoek werden ingediend en gepubliceerd in het Eindrapport ‘Verzekeringen & Vrijwilligerswerk’. Meer info over deze publicatie vind je bij de rubriek links en literatuur.
(bron: Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk)

Reacties uit het werkveld

Op 5 april hebben de belangenvertegenwoordigers van de (socio)culturele sector, waaronder ISB, de krachten gebundeld in een gezamenlijke schrijven aan minister Anciaux en minister Vervotte. In deze brief wordt gevraagd om de conclusies van het onderzoek ‘Verzekeringen voor organisaties met vrijwilligers’ te bespreken met de belangenvertegenwoordigers van de (socio)culturele sector. De sector zou het op prijs stellen wanneer deze bespreking zou gebeuren voordat de (beloofde) intensieve communicatieronde met de Gemeenschappen plaatsvindt.

• brief aan Vlaams minister van Welzijn, mevrouw Vervotte
  
• brief aan Vlaams minister van van Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel, meneer Anciaux 
  
  

Praktische info vrijwiligers

Informatieplicht

Aanvankelijk stelde de wetgeving dat de organisatie verplicht was een organisatienota op te stellen. De vrijwilliger moest deze ontvangen voordat hij de activiteiten zou aanvangen. De achterliggende gedachte hierbij was de vrijwilliger de elementaire informatie te bezorgen voordat deze zich zou engageren.
Op 5 juni gaf de kamercommissie Sociale Zaken groen licht voor een wetswijziging waarin de organisatienota vervangen wordt door informatieplicht. Hierbij ligt de bewijslast bij de organisatie, deze moet bewijzen dat de vrijwilliger op de hoogte is of kan zijn.
De organisatie dient de vrijwilliger te informeren over :
- de sociale doelstelling van de organisatie (kijk hiervoor in de statuten of in verslagen)
- het juridisch statuut van de organisatie, voor feitelijke verenigingen dient hier de verantwoordelijke(n) vermeld te worden
- het feit dat de organisatie een verzekering Burgerrechtelijke Aansprakelijkheid heeft afgesloten en of er nog andere verzekeringen zijn afgesloten
- of de vrijwilliger een onkostenvergoeding ontvangt en zo ja, welk systeem van toepassing is (forfaitair, reëel, in natura) en in welke gevallen
- dat de vrijwilliger gebonden is aan geheimhoudingsplicht (aanvankelijk diende hier artikel 458 van het strafwetboek letterlijk geciteerd te worden, maar dat hoeft nu niet meer)

Verzekeringsplicht

De volgende verzekeringsondernemingen engageren zich om de kaderovereenkomst af te sluiten:

FAQ's vrijwilligers

Wie nog vragen heeft bij de vrijwilligerswetgeving kan op de website van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw een kijkje nemen in de rubriek veel gestelde vragen, betreffende de rechten van vrijwilligers. De vragen zijn opgedeeld in 5 groepen: algemeen, vrijwilligers, organisaties, verzekeringen en onkostenvergoeding.

• veel gestelde vragen, betreffende de rechten van vrijwilligers

Links en literatuur vrijwilligers

Links vrijwilligers

• www.vrijwilligersweb.be is de homepage van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw. Het hoofddoel van deze organisatie is het vrijwilligerswerk te promoten en te ondersteunen.    
  
• www.wvc.vlaanderen.be/juriwel/vrijwilligerswerk/index.htm is een website  met informatie over het beleid en de regelgeving van het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin. Deze website  besteedt ook aandacht aan de regelgeving rond vrijwilligerswerk.
  
• Op www.vrijwilligersweb.be/archief.htm vind je het archief van tActief, het driemaandelijks tijdschrift van het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk.

Literatuur vrijwilligers

• Vrijwilligerswerk: de wet, praktische vragen en antwoorden
  De Koning Boudewijnstichting heeft, i.s.m. Eva Hambach, een uitgebreide brochure uitgebracht over de nieuwe wet op het vrijwilligerswerk: Vrijwilligerswerk: de wet, praktische vragen en antwoorden. In de brochure geeft men praktische en bruikbare antwoorden op de concrete vragen die vrijwilligers en verenigingen zich stellen wanneer ze de wet toepassen. Ook stipt men valkuilen aan en geeft men concrete voorbeelden die voor de nodige herkenning en vertaling zorgen.
  De Stichting heeft er voor gekozen de publicatie enkel digitaal ter beschikking te stellen zodat de informatie eenvoudig geactualiseerd kan worden wanneer nieuwe KB's of uitvoeringsbesluiten de toepassing van de wet vervolledigen. 
  Klik op onderstaande link om de brochure te downloaden op de site van de Koning Boudewijnstichting:
  Vrijwilligerswerk: de wet, praktische vragen en antwoorden

• De wet betreffende de rechten van vrijwilligers
  Wie op zoek is naar een kort en praktisch overzicht van de wet betreffende de rechten van de vrijwilliger kan tercht in de digitale brochure De wet betreffende de rechten van vrijwilligers die het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk heeft opgesteld. De brochure geeft een overzicht van en verduidelijking bij de belangrijkste elementen in de wet betreffende de rechten van de vrijwilliger. Belangrijk te vermelden is dat het een voorlopige en bondige tekst betreft, omdat nog niet alle KB’s gepubliceerd zijn.
  

• Vrijwilligerswerk organiseren: de regels van het spel
  In deze brochure uitgegeven door Steunpunt Vrijwilligerswerk Limburg wordt een overzicht gegeven van de oorspronkelijke wet tot en met de laatste wijziging. Naast tekst en uitleg bij de regelgeving gaar deze publicatie ook in op praktijkvoorbeelden en veel gestelde vragen. Het Steupunt heeft zich geëngageerd om deze publicatie telkens aan te passen de actualiteit. De volledige en meest recente versie kunt u downloaden op de website van het Steunpunt Vrijwilligerswerk Limburg.

• Eindrapport ‘Verzekeringen & Vrijwilligerswerk’
  Het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk vzw voerde in opdracht van Vlaams minister voor Cultuur, Jeugd, Sport en Brussel, de Heer Anciaux en Vlaams minister voor Welzijn, Gezondheid en Gezin, mevrouw Vervotte een onderzoek uit naar de mogelijke gevolgen van de wet inzake de verzekering van vrijwilligers en hun organisaties. De resultaten van dit onderzoek werden ingediend en gepubliceerd in het Eindrapport ‘Verzekeringen & Vrijwilligerswerk’.
  Naast louter descriptieve delen bevat het eindrapport ook interpretaties, praktische en concrete informatie en een aantal beleidsaanbevelingen. Het eerste deel van het rapport geeft een beknopte situering van het vrijwilligerswerk (werkzaamheden en problemen). In het tweede deel worden de werkzaamheden die het Steunpunt uitgevoerd heeft voor dit onderzoek beschreven. In het derde deel worden algemene conclusies getrokken en worden beleidsaanbevelingen gegeven.
  Het rapport kan je hier downloaden. 

• Handboek werken met vrijwilligers
  Het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk en Politeia publiceerden het ‘Handboek werken met vrijwilligers’ . Dit  losbladig werk over de vrijwilligerswetgeving boordevol tips en praktische informatie en duiding is bestemd voor alle organisaties die werken met vrijwilligers. Het handboek wordt aangevuld met een cd-rom met in de praktijk bruikbare modellen en formulieren. Het handboek kan besteld worden bij Politeia.