Pesticidenvrij beheer van sportterreinen

Kerninfo

 

Zonder is gezonder

Dat het gebruik van pesticiden moet worden afgebouwd is niet meer dan normaal. Vlaanderen erkende dit al in 2001 met het goedkeuren van het pesticidenreductiedecreet dat geldt voor alle openbare besturen. De impact van deze producten op het milieu is groot. Ook in onze drinkwatervoorraden en in onze lichamen zijn pesticiden terug te vinden waardoor de volksgezondheid in het gedrang komt. Europa heeft dit probleem erkend en, om verdere problemen te vermijden, aan de lidstaten opgelegd om het pesticidengebruik te minimaliseren.

 

Decreet Duurzaam Gebruik van Pesticiden 

In Vlaanderen resulteert dit in nieuwe wetgeving: het Decreet Duurzaam Gebruik van Pesticiden. Dit houdt in dat er aangepaste regels zijn over het gebruik van pesticiden. Deze regels zijn onder meer van toepassing op alle sport- en recreatiedomeinen. Dit is dus ruimer dan de eerdere regelgeving die enkel geldt voor openbare besturen. Omdat deze terreinen druk bezocht worden is er risico op rechtstreeks contact met pesticiden. Daarnaast is er ook de mogelijke impact op het oppervlaktewater of grondwater.

 

In tegenstelling tot wat bij de meeste gemeentebesturen als een verplichting tot nulgebruik werd geformuleerd, zijn voor de sportsector bepaalde uitzonderingen mogelijk gemaakt. Dit betekent niet dat de regels voor de sportector niet bestaan, en betekent ook niet dat de sportsector zich niet moet aanpassen aan het decreet. Het betekent wel dat gemeenten en sportclubs bewuster moeten omgaan met wat mag en niet mag, met wat echt nodig is en wat eigenlijk overbodig is.

 

Doelgerichte aanpak voor een veilig en bespeelbaar terrein

Tot nu toe leek het gebruik van pesticiden 'noodzakelijk' om een mooi bespeelbaar terrein te hebben. Om te voldoen aan de wetgeving moeten terreinen van openbare besturen echter pesticidenvrij beheerd worden. Om dit in de praktijk te brengen is er nood aan een doelgerichte aanpak:

  • Denk bij aanleg van een terrein ook aan een makkelijk onderhoud om de aanwezigheid van ongewenste planten of dieren te voorkomen.
  • Kijk voor het onderhoud van de terreinen naar alternatieve methoden.
  • Pas in allerlaatste instantie kan je onder bepaalde voorwaarden naar pesticiden grijpen.

Waarom moeten we dit voor sportvelden anders bekijken dan in parken of andere terreinen? Omdat we geen onveilige situaties willen creëren waarbij putten of onkruiden in de grasvelden risico’s opleveren voor de sporters. Kale plekken zorgen voor putten en putten zorgen voor plasvorming met gevolgen voor de veiligheid van de spelers. Daarom vind je in het onderdeel 'wetgeving' de procedures die mogelijkheden bieden binnen de sportsector om toch beperkt pesticiden te gebruiken, maar wel:

  • op bepaalde ondergronden
  • voor bepaalde sporttakken én
  • met de beperkingen van de producten zoals aangegeven op de lijst van de federale overheid.

Wetgeving

 

Om de volksgezondheid en het milieu te beschermen is de doelstelling om bij het beheer en onderhoud van terreinen geen pesticiden te gebruiken. Voor het gebruik van pesticiden zijn wetgevingen van toepassing op 3 niveaus. Europa heeft het probleem erkend en heeft de lidstaten opgelegd het pesticidengebruik te minimaliseren. Federaal staat men in voor het toelaten van de producten en het invoeren van de fytolicentie, en het Vlaamse niveau regelt het gebruik.

 

Federaal: toelaten van producten en fytolicentie

De producten die op de Belgische markt gebracht worden, moeten een toelating hebben van de federale overheid. Daarbij zijn ook voorwaarden opgenomen rond het gebruik. Bijvoorbeeld op welk terrein en tegen welke vijand, de toegelaten dosis, het aantal keer dat het product op een jaar gebruikt mag worden, afstandsregels tot oppervlaktewater die in acht genomen moeten worden …

Gewasbeschermingsmiddelen zijn er voor de professional en voor de amateur. De professionele producten hebben een P in hun toelatingsnummer (vb 12345P/B). De amateurproducten zijn herkenbaar aan de G (vb. 11234G/B). Als je kiest voor een professioneel gewasbeschermingsmiddel dan kan je dit enkel aankopen en gebruiken als je de juiste fytolicentie hebt.

Meer info

 

Vlaams niveau regelt het gebruik

Een verbod op het gebruik van pesticiden geldt vanaf 1 januari 2015 voor openbare diensten. Ook voor twee terreintypes geldt een verbod: op de berm en 6 meter langs oppervlaktewater. Er geldt een minimumgebruik op terreinen die niet bij een openbare dienst betrokken zijn.

 

Afwijkingen op het pesticidenverbod

Van het verbod op het gebruik kan afgeweken worden in specifieke omstandigheden en onder voorwaarden. De afwijkingen zijn onderverdeeld in 2 grote groepen, type 1- en type 2-afwijkingen, én 5 procedures.

 

Belangrijk voor de sportsector is de afwijking voor een sportveld ‘Type 2 - afwijking wegens onevenredige hoge kosten voor alternatief beheer'. Let wel! Dit geldt niet in drinkwaterbeschermingszones, op de berm en 6 meter langs oppervlaktewater. Deze afwijking kan gevraagd worden via ‘Procedure 5 – probleemterrein'. Voor sportvelden is er intussen een vereenvoudigde ‘procedure 5’ mogelijk die de administratie aanzienlijk vermindert.

 

In het tabblad 'Uit 't veld' lees je om welke situaties het concreet gaat.

 

Meer info  

Meer info en de nodige documenten www.zonderisgezonder.be. Onderaan die webpagina vind je de links naar het toetsingskader, de richtlijnen en het aanvraagformulier zelf.

 

Lees zeker het document 'Toetsingskader voor een vereenvoudigde procedure onevenredig hoge kost voor een sportveld'. Hier vind je alle informatie die beschikbaar is in functie van de uitzonderingen in sport. Je vindt er ook welke paragrafen wel of niet moeten worden ingevuld in de vereenvoudigde procedure.

 

Heb je nog vragen omtrent de procedures en de wetgeving, neem contact op met de Vlaamse Milieumaatschappij - VMM: Adelheid Van Hille - T 02/533.21.66.

Publicaties

Uit 't veld

 

Beperkt pesticidengebruik als deel van een uitgebreid onderhoudsplan 

Op vraag van de sector, in overleg met de experten van de verschillende netwerken, zijn 5 situaties geselecteerd waar een beperkt gebruik van pesticiden verantwoord is als 1 van de stappen van een uitgebreid onderhoudsplan. Dit zijn:

  • Natuurgras – voetbal, hockey
  • Natuurgras – golf

  • Kunstgras – voetbal, tennis
  • Kunstgras – hockey
  • Kunststof – alle sporten

Deze 5 situaties zijn uitgewerkt op basis van de kennis en de gegevens van 2014 en 2015 en gelden voor het gebruiksjaar 2016. Dit toetsingskader wordt op basis van bijkomende kennis jaarlijks geactualiseerd. Voor deze situaties kan je een beperkt pesticidengebruik vereenvoudigd aanvragen via procedure 5 – Probleemterrein.

 

Ondergrond

Sport

Pesticidengebruik – onevenredig hoge kosten

Mogelijk na goedgekeurde afwijkingsaanvraag

Natuurgras                   

Alle sporten              

behalve Golf

Selectief 1 keer per jaar: tegen ongewenste planten
NatuurgrasGolf

Alleen op tees en greens: tegen schimmelziekten, engerlingen en emelten

op de fairways: selectief 1 keer per jaar tegen ongewenste planten

Kunststof

Alle sporten

Enkel voor de randen: selectief 1 keer per jaar: 
- tegen mos en algen in de schaduwzone;

- tegen ongewenste planten.

Kunstgras - droog

Alle sporten

Enkel voor de randen: selectief 1 keer per jaar: 
- tegen mos en algengroei 
in de schaduwzone;

- tegen ongewenste planten

Kunstgras - waterveldHockey

Selectief 1 keer per jaar

- tegen mos en algen;

- tegen ongewenste planten.

 

Onderhoudsplan

Het onderhoudsplan bestaat uit een beperkt gebruik van pesticiden (zie tabel hierboven), naast technieken zonder gebruik van pesticiden zoals maaien, bezanden, doorzaaien, borstelen, behandelen met de hogedrukreiniger … Zonder deze maatregelen zal het vooropgestelde beperkt pesticidengebruik mogelijk niet voldoen om de kwaliteit van het veld te verzekeren.

 

Bovenstaande afwijking zal dus niet worden goedgekeurd zonder duidelijk onderhoudsplan als aanvulling op het beperkt pesticidengebruik. Lees bijkomende aanbevelingen in het document 'Toetsingskader voor een vereenvoudigde procedure onevenredig hoge kost voor een sportveld'.

FAQ's

 

Vallen de terreinen die in het beheer zijn van de sportclub ook onder deze regelgeving?

Alle (sport-)terreinen die eigendom zijn van de gemeente vallen onder deze wetgeving, ook al zijn ze in concessie gegeven aan een club en worden zij beheerd, onderhouden en de kosten betaald door bijvoorbeeld een voetbalclub. Het is dus de taak van de gemeenten om de clubs op deze regelgeving te wijzen. Dit kan bijvoorbeeld ook in de concessie-overeenkomst worden opgenomen.

 

Wat met privé-terrein zoals een fitnesscentrum of een private tennisclub?

Deze centra vallen onder het minimumgebruik. Dit betekent dat zij enkel toegelaten pesticiden mogen gebruiken op de parking, op de terreinen, .... en dat zij alleen pleksgewijs mogen gebruiken op de locaties die nog niet pesticidenvrij te beheren zijn. Bij een pleksgewijs gebruik wordt uitsluitend de te bestrijden soort behandeld met pesticiden en niet de omliggende ruimte. Bij aanleg en heraanleg van de terreinen moet men een pesticidentoets uitvoeren.
Het grote verschil is dat voor deze terreinen geen uitzonderingen moeten aangevraagd worden.  

 

Zijn de uitzonderingen voor sport nog aanpasbaar?

Het toetsingskader waarin de ondergronden en de sporten staan vermeld waarvoor een vereenvoudigde procedure mogelijk is, worden bepaald per jaar. Sporten kunnen eventueel bijkomen, maar sporten kunnen ook verdwijnen van die lijst. Het is dus belangrijk om correcte dossiers in te dienen bij VMM, zodat zij een overzicht krijgen van waar het nodig is en waar niet. Sportclubs die wel nog pesticiden gebruiken maar geen aanvraag indienen, zullen op termijn zelf de dupe zijn. Als men bij VMM geen aanvragen ontvangt voor bepaalde sportactiviteiten, gaat men er van uit dat er geen afwijking meer nodig is, en kan het dus geschrapt worden van de lijst van vereenvoudigde procedure.

 

Wat met de sporttakken die niet vermeld staan bij de 'vereenvoudigde procedure'?

Voor de andere sporttakken kan ook een 'procedure 5' worden ingediend, maar dit kan niet via een vereenvoudigde procedure. Alle paragrafen van het aanvraagformulier moeten hier dus wel worden ingevuld.

 

Wat verstaat men onder pesticiden?

Pesticiden zijn alle gewasbeschermingsmiddelen en biociden toegelaten door de federale overheid.

 

Wat zijn niet-chemische behandelingen? 

Thermische of mechanische bestrijding. Chemisch: duidt op alle bestrijdingswijzen waar pesticiden aan te pas komen.

 

Hoe kan ik de gegevens van mijn terrein terugvinden?

Elke gemeente heeft via de BLOSO-databank de XY-coördinaten van zijn terreinen. Deze gegevens worden hier dan ook voor gebruikt worden.

 

Waar vind ik de productgegevens die ik moet noteren op de aanvraag?

Die gegevens (productfiche) kan je opvragen bij je onderhoudsfirma of bij de groendienst die het onderhoud van sportgrasvelden doet. Je kan dit ook voor de clubs.

 

Kan een club zelf aan aanvraag indienen of moet dit via de gemeente?

Het uitgangspunt is dat een gemeente dit aanvraagt. Het is echter niet verplicht. Als een club een afwijking aanvraagt, dan zal ook het gemeentebestuur op de hoogte gesteld worden. Een club kan dus beter vooraf een goedkeuring vragen aan de gemeente om een aanvraag te mogen indienen. Ofwel kan je dit coördineren vanuit de sportdienst voor alle clubs samen. Een club kan dus een afwijking aanvragen, maar voor de Vlaamse overheid is belangrijk dat gemeenten zelf weten dat er op hun terreinen nog gebruikt wordt.

 

Ik wil graag starten met een pesticidenvrij beheer, maar moet hiervoor eenmalig op het volledige terrein pesticiden gebruiken. Kan dit?

Afwijken via onevenredig hoge kosten voor het alternatieve beheer kan ook waar pesticiden slechts éénmalig nodig zijn om het de jaren daarna op een efficiënte manier pesticidenvrij te beheren. Dit is dus verschillend van de aanvragen omtrent pleksgewijs 1 keer per jaar te mogen pesticiden gebruiken.

Extra info


Presentaties ISB-studiedag 'Pesticidenvrij beheren van sportterreinen' - 1 oktober 2014 - Aalst

ISB stelde ook een handleiding samen voor de sportsector die een overzicht geeft van de wetgeving, tips voor aanleg en onderhoud, praktijkvoorbeelden en voorbeelden van ziekten en ongewenste planten op sportterreinen.

 
  •  ShareDelen
  • Afdrukken
  • Mail een vriend

    Doorsturen

    Gegevens verzender