Leerlijn Zwemmen

Kerninfo

 

ISB nam samen met Baan Vier, een netwerk van zwemdeskundigen, initiatief voor promotie en praktische uitwerking van een nieuwe leerlijn zwemmen. Die wil een houvast zijn voor iedereen die bijdraagt aan een kwaliteitsvol zwemonderricht. Centraal in deze leerlijn staat een nieuwe definitie van ‘kunnen zwemmen’, die aansluit bij de eindtermen in het onderwijs.

 

De nieuwe leerlijn zwemmen?

De nieuwe leerlijn zwemmen is een onderbouwde leidraad om het zwemonderricht in zwembaden te coördineren en stroomlijnen. Het gaat om zwemmen als sport, als belangrijke vaardigheid en als recreatieve vrijetijdsbesteding in diverse contexten: gemeente, school, club, vereniging, private aanbieder …

 

Deze leerlijn is geen complexe wetenschappelijke studie, maar een praktische aanpak om kinderen waterveilig te maken en een leidraad van waterwennen over leren zwemmen tot zwemsport. ‘Kunnen zwemmen’ wordt gedefinieerd als ‘zich doelmatig kunnen voortbewegen in het water, waarbij evenwicht, verplaatsen en coördinatie efficiënt worden gecombineerd met als doel waterveilig te zijn in variabele omstandigheden. Er is een test in ontwikkeling die op basis van een gecombineerde zwemproef van 50m deze vaardigheid kan testen. Het gaat om een proef waarbij zwemmen in buiklig en ruglig, gecombineerd wordt met draaien rond de lengte-as en breedte-as, drijven, aquatische ademhalingen.

 

Platform van partners

Het uitgangspunt voor het ontwikkelen van een leerlijn, maar vooral het uitdragen van een nieuwe leerlijn, is om alle actoren in het zwemlandschap op elkaar te kunnen afstemmen. Zo willen we onze kinderen waterveilig maken, in elke gemeente, in elke school, in elke lessenreeks die een kind wil 'leren zwemmen' én zwemmen als levenslang te beoefenen sport of vrijetijdsbesteding te promoten.

 

Via een 'platform leerlijn zwemmen' waarin ook onderwijs, federaties, onderzoeksinstellingen, VTS en ISB betrokken zijn, werken we samen om kinderen in Vlaanderen waterveilig te maken. We willen via dit platform nadenken en draagvlak creëren over de optimale afstemming tussen de school, de club, de zwemschool, de losse lessenreeks ... en zodat een kind (of volwassene) op elk moment weet welk niveau men heeft en waar de evolutie naar toe kan. Dit platform zal nog verder werken.

 

Aan de slag

Sinds oktober 2015 zijn nieuwe zwembrevetten in omloop, gebaseerd op deze leerlijn. Lees meer op www.zwembrevetten.be en bestel ze in onze webshop.

Zwem mee met Fred Brevet

Publicaties


Presentaties nieuwe leerlijn zwemmen 

Deze presentaties bieden ondersteuning bij het geven van infosessies om ouders of lesgevers goed te informeren over de nieuwe aanpak in jouw zwembad of jouw school. Neem zeker de bijhorende handleiding door om de presentatie juist te interpreteren. De voorbeeld brief of mail helpt bij de communicatie die voorafgaat. Bij deze 'kant en klare' info is steeds onderscheid gemaakt tussen communicatie naar ouders of naar scholen en lesgevers toe.

 

Voor ouders (vanuit de sportdienst of school):

 

 

 

Voor scholen, leerkrachten LO en lesgevers (vanuit de sportdienst):

 

 

Artikel: 'Een leerlijn zwemmen, safe and simple' 

De principes van de leerlijn helder uitgelegd met duidelijke figuren.

Ga naar het artikel (Vlaams Tijdschrift voor Sportbeheer 243, okt-nov 2014) 

 

Artikel: 'Iedereen mee met de leerlijn zwemmen'

Hoe implementeer je de leerlijn zwemmen organisatorisch en hoe krijg je iedereen mee met het basisprincipe dat waterveiligheid de eerste focus is?

Ga naar het artikel (Vlaams Tijdschrift voor Sportbeheer 247, juni-juli 2015)

 

Artikel: 'De nieuwe leerlijn zwemmen vertaald in nieuwe brevetten' 

Hoe zit de reeks in elkaar, wie is erbij betrokken en hoe ga je er zelf mee aan de slag?

Ga naar het artikel (Vlaams Tijdschrift voor Sportbeheerd 249, okt-nov 2015)

 

Handleiding: leerlijn zwemmen anno 2014

Deze handleiding richt zich op zwembadbeheerders, zwemschoolcoördinatoren, clubcoördinatoren, vakleerkrachten LO ... die de verschillende actoren in het zwembad of in hun school samen willen laten nadenken over deze nieuwe aanpak van het ‘leren zwemmen’.

Deze handleiding bevat o.m.:

  • Een praktische toelichting over de inhoud van de nieuwe leerlijn
  • Een stappenplan en vragenlijst om tot een samenwerking met alle actoren te komen
  • Hoe de nieuwe leerlijn toepassen in het zwembad door elke visie te koppelen aan de nieuwe leerlijn, en door alle visies samen te leggen

Bekijk de inhoudstafel en inleiding

Bestel de handleiding

 


Uit 't veld

 

In het najaar van 2014 werden al enkele infosessies georganiseerd voor zwembadcoördinatoren, sportpromotoren, vakleerkrachten, zwemschoolcoördinatoren. Zij kregen uitgebreid informatie over het opzet van de leerlijn zwemmen en de doelstellingen die de leerlijn nastreeft.

 

Ook didactische opleidingen worden intussen volop georganiseerd. Lesgevers willen met de nieuwe leerlijn aan de slag. Maar hoe pak je het aan? Is de aanpak werkelijk zo verschillend van vroeger of kan je met eenvoudige ingrepen de nieuwe leerlijn ook in jouw zwemlessen integreren? Via deze sessies willen we lesgevers de nieuwe zwemlijn toelichten en ook laten toepassen op hun eigen aanpak en oefeningen in het zwembad.

 

Voor het najaar van 2015 moet het programma van bijscholingen nog opgesteld worden. 

 

Bekijk de oefenstof van de didactische opleiding.

  • Didactische les in het water: Werken in het diepe
  • Didactische les in het water: Wat is de Watersafetytest? inclusief oefeningen per vaardigheid.
    Je vindt er ook een filmpje van de watersafetytest

Wil je zelf met de leerlijn zwemmen aan de slag, dan kan je uiteraard de publicaties gebruiken (zie tabblad publicaties). Daarnaast is de volgende presentatie zeker een interessante presentatie om de leerlijn in jouw zwembad, in jouw school, in jouw club voor te stellen:

 

Download de presentatie

Achtergrondinformatie vind je in de Handleiding 'een leerlijn zwemmen anno 2014' - Hoofdstuk 1).

 

 

 

FAQ's

 

De Leerlijn Zwemmen kon bij introductie op heel wat heel wat media-aandacht rekenen. De Leerlijn is voor het grote publiek geen eenvoudige materie. Gezien het maatschappelijk belang van zwemmen roept de kwestie ook nog eens veel reacties op.

Uiteraard zijn we tevreden met die aandacht. Naar ons vakpubliek willen we echter enkele zaken verduidelijken n.a.v. enkele 'populaire' titels en uit de context gehaalde citaten.

 

Is 'niet verdrinken' de basis?

Neen. De centrale en 1ste focus van de leerlijn is 'je doelmatig kunnen verplaatsen in het water met het oog op waterveiligheid'. Dit is dan ook de nieuwe definitie van 'kunnen zwemmen' in de leerlijn. Deze definitie houdt in dat je de 3 vaardigheden 'evenwicht', 'verplaatsen' en 'coördinatie' samen kan toepassen in het water. 'Kunnen zwemmen' is zodoende de basis voor verdere verbreding (naar andere zwemsporten) of verdieping (verder verfijning van de gestructureerde zwemslagen in de zwemsport).

 

Is 'hondjesslag' voldoende om van 'kunnen zwemmen' te spreken?

Neen. Een 'hondjesslag' is geen slag die past in de definitie 'je doelmatig kunnen verplaatsen in het water', omdat deze slag niet doelmatig en efficiënt is.

 

Momenteel wordt gewerkt aan een test om 'kunnen zwemmen' te beoordelen. Deze test zal een gecombineerde proef zijn waarbij je je o.a. buikwaarts en rugwaarts moet kunnen verplaatsen, rond je as moet kunnen draaien, aquatische ademhalingen moet kunnen uitvoeren enz. Bij het deel buikwaarts verplaatsen over 12,5 m zal bv. zeker het hoofd onder water moeten gaan. Een hondjesslag voldoet niet aan deze voorwaarden en zal ook niet efficiënt zijn over de gevraagde afstand. Ook schoolslag met het hoofd boven water voldoet bv. niet aan die voorwaarden.

 

Lees meer over deze watersafety-test in de ISB-Kennisbank.

 

Ligt de focus nu op 'leren overleven'?

Neen. De leerlijn bestaat uit 5 fases (naast een 0-fase die zich thuis in bad of onder de douche afspeelt):

  • Fase 1: watergewenning
  • Fase 2: leren overleven
  • Fase 3: leren zwemmen met als doel 'kunnen zwemmen'
  • Fase 4: verbreding
  • Fase 5: verdieping

'Leren overleven' is dus de fase vóór het 'leren zwemmen'. De aandacht voor de fase 'leren overleven' kan wel nieuw genoemd worden. In deze fase worden de bouwstenen 'romp', 'hoofd' en 'ledematen' gecombineerd tot 1 of 2 vaardigheden: 'evenwicht', 'verplaatsen' en 'coördinatie'.

 

'Hondjesslag', 'schoolslag met hoofd boven' ... kunnen voorbeelden zijn van oefeningen voor de vaardigheid 'verplaatsen' in de fase leren overleven. Ook een oefening als: 'je in het diepe verplaatsen, terwijl je je aan de kant vasthoudt, kan een voorbeeldoefening zijn van deze fase. Deze fase vormt een brug tussen de fases watergewenning en leren zwemmen, waar in het verleden vaak een grote kloof was.

 

Is de leerlijn zwemmen vanaf volgend schooljaar verplicht in het onderwijs?

Neen. Het gaat hier bovendien over 'een' leerlijn zwemmen, niet dé leerlijn zwemmen. We maken de vergelijking met leren lezen. In de eindtermen van het lager onderwijs staat dat elk kind moet kunnen lezen (dat is 'verplicht'). Volgens welke methode een school de kinderen leert lezen is de vrijheid van elk school. Om te leren lezen bestaan er dan ook verschillende methodes en handboeken. Hetzelfde geldt voor deze leerlijn zwemmen.

 

We kunnen echter wel meegeven dat de 3 onderwijsnetten positief staan t.o.v. deze leerlijn die goed aansluit bij de eindtermen rond zwemmen. De leerlijn wil een 'kapstok' en 'houvast' zijn voor iederen die betrokken is bij het zwemonderricht in het zwembad (van watergewenning, over scholen, tot zwemclubs) en is dus per definitie geen verplichting. Wie wil kan er vanaf schooljaar 2015-2016 mee aan de slag gaan.

 

Wordt het nu allemaal makkelijker en zullen er minder zwemlessen nodig zijn?

2 x neen.

Een 'hondjesslag' voldoet niet aan de voorwaarden om te 'kunnen zwemmen' en kunnen overleven is nog iets anders dan 'kunnen zwemmen'. Het wordt dus zeker niet gemakkelijker. Er wordt momenteel gewerkt aan een test om 'kunnen zwemmen' te evalueren. Het gaat om een gecombineerde proef die een combinatie van enkele vaardigheden omvat. Lees meer over deze watersafety-test in de ISB-Kennisbank.

 

Deze leerlijn zwemmen heeft een centrale focus op 'kunnen zwemmen' met waterveiligheid als doel. Zo willen we de aandacht vestigen op het maatschappelijk belang dat ieder kind, iedereen, moet kunnen zwemmen. De leerlijn wil geen - integendeel zelfs - versterkende factor zijn voor scholen om minder te komen zwemmen, wat momenteel dreigt te gebeuren door besparingen of de maximumfactuur.

 

De nieuwe definitie van 'kunnen zwemmen' met de aandacht voor waterveiligheid wil ook voor duidelijkheid zorgen (niet het minst bij het grote publiek). Deze definitie sluit aan bij de eindtermen in het onderwijs en onderstreept het belang dat alle kinderen (ook kinderen uit minder kansrijke gezinnen) deze basis moeten hebben.

 

De definitie en leerlijn stelt ook scherp dat 'een hondjesslag om te overleven' maar ook '25 meter schoolslag met het hoofd boven water' niet voldoende is om te kunnen spreken van 'kunnen zwemmen'. Bovendien waardeert de leerlijn zo ook de waarde van de genormeerde zwemslagen uit het competitiezwemmen in de verbredings- en verdiepingsfase. In zwemclubs, maar ook in scholen die een uitgebreid zwemonderricht hebben zal deze verfijning ongetwijfeld zijn plaats behouden.

 

Is deze leerlijn zwemmen enkel van toepassing op het onderwijs?

Neen. De leerlijn wil een leidraad zijn om het zwemonderricht door diverse actoren in een zwembad op mekaar af te stemmen en gecoördineerd aan te pakken. Zwemmen is zowel een sport als een levensbelangrijke vaardigheid (naast een gezonde vrijetijdsbesteding). Deze leerlijn wil een leidraad zijn om in een zwembad efficiënt iedere actor zijn doelstellingen te laten bereiken: van een gezinsbondinitiatief met als doel watergewenning, over onderwijs of zwemscholen met als doel 'leren zwemmen', tot zwemclubs met als doel plezier en sportieve resultaten in de zwemsport. Dit uit zich ook in de 5 fases (zie hoger) die in leerlijn genoemd worden.

 

'Iedere actor in het zwembad zijn doelstellingen laten bereiken' is ook een belangrijke reden waarom ISB als netwerk van zwembadbeheerders investeert in (via een handleiding met een praktische vertaalslag) en steun geeft aan deze leerlijn. Deze leerlijn, ontwikkeld door Baan Vier, een netwerk van zwemdeskundigen, wordt zodoende ook opgevolgd door een Platform Leerlijn Zwemmen met vertegenwoordigers van alle actoren in het zwemlandschap (sportfederaties, onderwijsnetten, opleidingsinstituten, VTS, ISB ...)

Extra info

 

Persbericht van ISB: Vlaamse kinderen gaan efficiënter leren zwemmen (23 september 2014) met links naar artikelen in de verschillende online media

 

 

 
  •  ShareDelen
  • Afdrukken
  • Mail een vriend

    Doorsturen

    Gegevens verzender