Personen in armoede

Kerninfo

De kansengroep 'personen in armoede' is een breed begrip met diverse nuances. Denken we maar aan de verschillen tussen enerzijds mensen met tijdelijke geldproblemen door bv. ziekte of anderzijds aan generatiearmoede.

 

De 'buitenkant' van armoede is een deel dat iedereen kan zien en vaak gekend is: te weinig centen, niet 'deftig' gekleed zijn, niet meekunnen op schoolreis, … Maar er is ook nood aan aandacht voor de 'binnenkant': hoe het voelt om in armoede te leven. Deze binnenkant bepaalt sterk hoe men denkt, handelt of staat tegenover de buitenwereld. Armoede is dan ook een netwerk van uitsluitingmechanismen dat jammergenoeg deels in stand wordt gehouden door de maatschappij.

 

Een echt Sport voor Allen-beleid houdt per definitie in dat heel de maatschappij wordt aangesproken. Principes als 'iedereen is welkom en mag komen' of 'het is toch zeer goedkoop' zijn niet voldoende en geen garantie voor een laagdrempelig aanbod waarmee mensen in armoede bereikt worden.

 

We stellen vast dat met de klassieke sportkampen, lessenreeksen of sportacademies nog al te vaak enkel de middenklasse bereikt wordt. Het is dan ook aanbevolen als lokale overheid te focussen op niet-participanten en moeilijk te bereiken doelgroepen. En niet (alleen) een zoveelste aanbod te voorzien voor de sporter die al jaren komt of de burger die een ruime waaier sportkansen heeft.

Wetgeving

In 2007 ging het nieuwe Decreet op het Lokale Sport voor Allen-beleid in voege. Naast de thema's 'ondersteuning van sportclubs', 'andersgeorganiseerde sport' en 'sportinfrastructuur' werd er aandacht gevraagd voor het thema 'diversiteit en toegankelijkheid'. Met dit laatste thema zette de Vlaamse overheid de lokale sportdiensten aan om een sociale correctie aan te brengen: gerichte inspanningen doen om mensen die nog niet aan sport doen en hier minder kansen toe hebben, toch te betrekken bij het sportaanbod. Ook voor personen die in armoede leven.

 

Naast het vermelde decreet werd begin 2008 het 'decreet houdende flankerende en stimulerende maatregelen ter bevordering van de participatie in cultuur, jeugdwerk en sport', het zgn. 'participatiedecreet', bekrachtigd. De inzet van dit decreet was nadrukkelijk om alle mensen duurzaam te laten deelnemen aan activiteiten in de vrije tijd. De Vlaamse Overheid spreekt van een flankerend beleid, gericht op sociale correctie. Het participatiedecreet moet het maatschappelijke en centrale belang van participatie verankeren en duurzaam maken in cultuur-, jeugdwerk-, en sportbeleid. Het is een mix van structurele en projectmatige ondersteuning, en van initiatieven gericht op de participatie van een breed publiek en van bepaalde kansengroepen.

 

Naast bovenstaande is er diverse andere wetgeving waarbinnen een beleid rond (sport)participatie van mensen in armoede kan kaderen. Sinds 2003 is er het KB 'houdende maatregelen ter bevordering van de maatschappelijke participatie en de culturele en sportieve ontplooiing van de gebruikers van de dienstverlening van OCMW's' van kracht. Sindsdien beschikken OCMW's over middelen om de maatschappelijke participatie en de culturele en sportieve ontplooiing van hun cliënten te bevorderen. En in het Lokaal Sociaalbeleidsplan dat gemeenten opmaakten in 2008, worden alle acties om de sociale grondrechten van iedereen te realiseren van diverse lokale actoren (OCMW, welzijn, jeugdwelzijn, zorg …) gebundeld.

Publicaties

 

In de ISB-Kennisbank zijn de publicaties die bij dit thema horen netjes gebundeld:

Uit 't veld

 

Het werken rond armoede was, na de invoering van het Decreet Sport voor Allen, een nieuwe en niet eenvoudige uitdaging voor sportdiensten. De sportdiensten die met dit thema al stevig aan de slag zijn gegaan, hebben een oplijsting gemaakt van nuttig praktijktips: 'Werk samen aan een vindplaatsgerichte procesaanpak'. 

  • Werk vindplaatsgericht
  • Focus niet alleen op de financiële drempel
  • Een lange termijn proces en geen 'koppen tellen'
  • 1+1=3

Werk vindplaatsgericht

Toeleiding van mensen in armoede vraagt een vindplaats- en vraaggerichte aanpak. Het is aangewezen in overleg met de doelgroep en eventueel zelfs met hun medewerking (deelhebben) een aanbod uit te werken. Het is bovendien ook belangrijk naar de doelgroep toe te gaan. Je dient het aanbod naar hen toe te brengen in de wijk, in de buurt, in de 'eigen' omgeving. Aanbodgericht denken met een algemeen aanbod waar iedereen verwacht wordt naar toe te komen werkt niet. Armoedeorganisaties zijn daarbij interessante tussenschakels met het oog op overleg, maar neem als sportdienst zeker het initiatief om zelf naar de doelgroep toe te stappen.

 

Focus niet alleen op de financiële drempel

Om een laagdrempelig sport- en beweegaanbod te voorzien is het aangewezen om integraal verschillende drempels aan te pakken. Niet participeren gebeurt niet (alleen) omwille van de financiële drempel. Ook sociale, culturele en andere drempels spelen een rol: 'Zal ik daar iemand kennen?' of 'Welke kleren moet ik aandoen om te sporten?'. Bovendien zullen initiatieven om de financiële drempel weg te werken niet effectief zijn als er geen aandacht is voor de andere drempels. Gezien de samenhang van drempels en het netwerk van uitsluitingmechanismen is het ook aangewezen om een integrale aanpak op het vlak van de verschillende werkingsdomeinen te voorzien. Zowel bij de exploitatie van sportinfrastructuur, als de communicatie, het aanbod en begeleiding van de sportdienst moet er aandacht zijn voor de bijzondere aanpak. Wegwerken van drempels tot sportparticipatie voor mensen in armoede is echter best een onderdeel van een algemeen laagdrempelig aanbod om alle niet-participanten aan te zetten tot sporten. Ongetwijfeld hebben initiatieven op vlak van communicatie, een vindplaatsgericht aanbod, … ook effect op de promotie van sport in het algemeen.

 

Een lange termijn proces en geen 'koppen tellen'

Werken aan een toegankelijk sport- en beweegaanbod en toeleiding van mensen in armoede vraagt een procesaanpak. Het is onmogelijk om op korte termijn met een aantal snelle ingrepen of initiatieven een succesvol beleid te hebben. Er is tijd nodig om de partners te leren kennen, vertrouwen op te bouwen bij de doelgroep, stap voor stap iets te realiseren. De 'weg naar' is even belangrijk als het concrete zichtbare resultaat. De focus mag niet alleen, en zeker niet bij de start, liggen op het aantal deelnemers, of het aantal verspreide kortingspassen, … In het proces kan er heel veel gerealiseerd worden (elkaar leren kennen, afstemmen beleid, vertrouwen opbouwen, …) zonder dat er al onmiddellijk veel deelnemers zijn.

 

1+1=3

Het is al enkele malen aangehaald, maar samenwerking is een essentiële succesfactor. Een integrale en gezamenlijke aanpak van domeinspecifieke doelstellingen zorgt voor een extra meerwaarde: 1+1=3. Door samen dingen te doen (en niet alleen te overleggen), ieder vanuit zijn eigen expertise, met inzet van eigen middelen en met aandacht voor de eigen doelstellingen ontstaat een meerwaarde! De Vlaamse overheid kan diverse beleidsdomeinen op lokaal vlak stimuleren en impulsen geven om samen te werken. Afstemming van beleidsdoelstellingen en middelen uit diverse domeinen op Vlaams niveau zorgt voor een meerwaarde op lokaal vlak. En laat sport niet alleen toe een waardevolle partner te zijn, maar ook te komen tot een écht Sport-voor-Allen-beleid!

Extra info

Centrum Algemeen Welzijnswerk

Het CAW staat open voor mensen met vragen en problemen. Contact opnemen is zeer eenvoudig, want het CAW heeft een lage drempel, het is vlot bereikbaar, er zijn geen wachtlijsten en de eerste hulp is gratis.

 

Centrum voor Ongelijkheid, Armoede, Sociale uitsluiting en de Stad

 

Vlaams netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen

Je vindt hier o.a. een oplijsting van de erkende verenigingen waar armen het woord nemen.

 

Vlaams Armoedesteunpunt

VLAS is een wetenschappelijk consortium van 5 partners. Het onderzoekt armoede en sociale uitsluiting in Vlaanderen. Het gaat over aantallen, overlevingsstrategieën, mechanismen die uitsluiting veroorzaken en over armoedebestrijding en -beleid. Kwalitatief en kwantitatief onderzoek versterken elkaar. Fundamenteel en toegepast onderzoek wisselen af.

 
  •  ShareDelen
  • Afdrukken
  • Mail een vriend

    Doorsturen

    Gegevens verzender